Het laatste avondmaal

Ter vergelijking moeten we eerst hierboven kijken naar het beroemde Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci. Leonardo schilderde Jezus met de twaalf apostelen. Al lange tijd wordt er gediscussieerd over de jonge, baardloze figuur naast Jezus. Volgens de traditionele kunstgeschiedenis is dit Johannes, de geliefde leerling. Andere, veel latere interpretaties hebben er Maria Magdalena in gezien. Leonardo geeft ons echter geen eenvoudige dertiende persoon cadeau. Wie Maria Magdalena naast Jezus wil plaatsen, krijgt onmiddellijk een probleem: waar is de baardloze Johannes dan gebleven? De traditionele telling bevat twaalf apostelen rond Christus.

Kijk goed naar Poussin´s schilderij The Sacrament of the Holy Eucharist en tel de figuren rond de tafel. Twaalf. Maar kijk vervolgens helemaal naar links. Daar verdwijnt nog een man uit het vertrek. Hij staat bijna los van het tafereel, gedeeltelijk verborgen door het portiek en letterlijk van het licht rond Jezus afgesneden. Over zijn identiteit hoeven we niet eens te speculeren. De officiële beschrijving van de National Galleries of Scotland zegt:

“The isolated figure of Judas, cast in shadow, exits to the left.”

Die man is Judas! En precies daar begint het probleem. Judas behoort tot de twaalf apostelen. Wanneer hij dus afzonderlijk links uit het vertrek verdwijnt, is hij op weg om Jezus te verraden voor zijn 30 zilverlingen. We moeten nu bijzonder aandachtig worden met onze telling van de overige figuren.

Door deze frats van Poussin zitten de pilaarbijters en moderne farizeeërs met een probleem. We weten dat Johannes een baardloze figuur is, maar er zit reeds een baardloze figuur aan de uiterst linkerkant van de tafel. En er zijn nu 13 apostelen? Zou de persoon (in het groen!) aan de rechterhand van Jezus, dus toch niet Maria Magdalena kunnen zijn? De compositie van de Davidster was gemakkelijk te vinden en uiteraard spreekt het zijn eigen taal. Dit is Maria Magdalena!